Trong cơ thể con người, đặc biệt là trong ruột, trên da, trong khoang miệng, tồn tại một thế giới đông đúc không kém gì một đại gia đình. Đó là hệ vi sinh vật – hàng chục nghìn tỷ sinh linh nhỏ bé sống cùng ta từ khi ta vừa chào đời.

Chúng đến rất sớm. Khi ta còn là một đứa trẻ sơ sinh, mong manh, chưa tự bảo vệ được mình, chúng đã ở đó. Chúng quấn quít, bám riết, chiếm chỗ. Không phải để gây phiền phức, mà để bảo vệ.

Chúng lăng xăng. Chúng hoạt động không ngừng. Chúng phân chia công việc: đứa thì giúp tiêu hóa, đứa thì sản xuất vitamin, đứa thì huấn luyện hệ miễn dịch, đứa thì xua đuổi kẻ xấu. Mỗi đứa làm một việc nhỏ, rất nhỏ, nhưng cộng lại thành một hệ thống tinh vi đến kỳ diệu.

Chúng thích được “sai vặt”. Khi ta ăn vào, chúng lao vào làm việc. Khi có mầm bệnh xâm nhập, chúng phản ứng trước cả khi ta biết. Khi cơ thể cần tín hiệu, chúng chế biến ra những phân tử bé bé xinh xinh – các acid béo chuỗi ngắn, các chất dẫn truyền – để làm cầu nối liên lạc giữa ruột và não, giữa miễn dịch và chuyển hóa.

Chúng bảo vệ “mẹ” – tức là cơ thể ta – theo cách rất âm thầm. Chúng chiếm chỗ để kẻ xấu không chen vào được. Chúng báo động khi có nguy hiểm. Chúng dạy hệ miễn dịch phân biệt bạn – thù. Chúng ôm lấy niêm mạc ruột như đứa bé ôm lấy chân mẹ, không cho kẻ lạ xâm phạm.

Thỉnh thoảng, chúng còn “chạy lại ôm” cơ thể bằng cách tạo ra cảm giác dễ chịu: một trạng thái tiêu hóa tốt, một giấc ngủ sâu hơn, một tâm trạng ổn định hơn. Ta không thấy, không nghe, nhưng ta cảm nhận.

Thế nhưng, giống như đứa trẻ lăng xăng trong nhà, hệ vi sinh vật cũng thường xuyên bị hiểu lầm.

Chúng bị gọi là “vướng tay vướng chân”.
Chúng bị xem là “quấy rối”.
Chúng bị dán nhãn “dơ bẩn, nhơ nhuốc”.

Và thế là, nhân danh “vệ sinh”, “sạch sẽ”, “an toàn”, ta tìm cách loại bỏ.

Ta rửa tay quá mức.
Ta khử trùng mọi bề mặt.
Ta dùng kháng sinh rộng rãi, đôi khi không cần thiết.
Ta sợ vi khuẩn như sợ kẻ thù vô hình.

Giống như người mẹ mệt mỏi, bận rộn, cáu gắt, buột miệng nói:
“Đi ra chỗ khác cho mẹ nhờ.”