Trong một ngôi nhà,
có đứa con trai,
đích tôn dòng họ,
nhanh nhẹn sáng dạ,
phản ứng rất mau.

Nhà có việc gấp,
gọi nó có ngay.

.
Cần người tăng tốc,
nó vào việc liền.

Từ thuở ban đầu,
ai ai cũng quý.
Ông thương bà mến,
cha tin mẹ chiều,
anh em hòa thuận.

.

Bởi mỗi lần nhà
cần mau mạnh mẽ,
nó luôn là đứa
xông tới đầu tiên.

.

Nó như bình điện,
luôn sẵn sạc đầy,
thiếu thì máy tắt,
muốn chạy khó khăn.

Nhưng việc đường dài,
bền gan chịu sức,
đâu phải sở trường
của nó từ đầu.

.

Ngày còn ở quê,
xóm làng yên ả,
đơn sơ thanh đạm,
sống thuận đất trời.

.

Nó cùng bè bạn,
trái hạt củ khoai,
bắp ngô bí bầu,
rau dưa quả chín,
vui vẻ chung nhà.

.

Lũ trẻ hàng xóm,
làng trên thôn dưới,
cũng rất quý anh,
cùng ăn cùng ở,
cùng tạo men lành,
giữ nhà êm ấm.

.

Mọi thứ giản dị,
mà đầy hòa hợp.

.

Rồi một ngày nọ,
cha nhà quyết định:
“Cả nhà lên phố!
Thời nay tiến bộ,
phải sống văn minh,
theo kịp trào lưu!”

.

Ban đầu vui lắm.
Mọi thứ tiện nghi.
Đèn màu rực rỡ,
phố xá đông vui.

.

Nó nhìn quanh quất,
thấy toàn bạn mới:
ăn mặc bóng bẩy,
thơm tho ngọt ngào,
màu mè bắt mắt.

.

Khác hẳn bạn quê
mộc mạc ngày nào.

Nó dần bị cuốn,
hòa nhập rất nhanh.

.

Cha nhà cũng thế,
hứng khởi hăng say.
Tiệc tùng liên miên,
hát ca nhảy múa,
sớm tối không ngừng.

.

Ngoài đường phố xá,
đài báo khắp nơi,
ngày đêm tuyên bố:

“Calo là nhất!”
“Muốn khỏe phải ăn!”
“Muốn vui phải ngọt!”

Rồi người ta bảo:

Anh to có lỗi,
làm thân nặng nề.
Anh nhỏ đáng ngại,
gây máu rối ren.

Từ đó trong nhà,
mọi người bắt đầu
gọi nó suốt ngày.

Không còn việc gấp,
không cần đúng lúc,
cũng réo tên hoài.

.

Nó cùng bạn mới
tụ tập đông thêm,
quậy tung nhà cửa,
ăn chơi quá đà.

.

Rác thải khắp chốn,
vướng đầy lối đi,
anh em trong nhà
mệt nhoài chống đỡ.

.

Mẹ hiền tất bật,
dì lành loay hoay,
dọn hoài không kịp.

.

Hai anh đa tài,
hai chú sinh đôi,
quần quật sớm tối
giữ nhà khỏi loạn.

.

Tội nhất hai anh,
cộng sự lâu năm.

.

Anh to bền bỉ,
gánh việc đường dài.
Anh nhỏ khéo léo,
vá sửa dựng xây,
giữ tường giữ mái,
giữ lửa yêu thương.

.

Bao năm âm thầm
giúp nhà vận hành,
nay bỗng bị trách,
gánh mọi tiếng oan.

.

Rồi đến một ngày,
đám bạn du côn
lộ nguyên bộ mặt.

.

Chúng chiếm cả nhà,
bày bừa khắp chốn,
phá tung trật tự
vốn dĩ yên bình.

.

Lửa bếp thất thường,
khi bùng khi tắt.
Đứa thì ăn vội,
đứa lại đói dai.

.

Mái nhà dột nát,
lối đi nghẽn đầy.

.

Mẹ hiền khó bước.
Dì lành thở than.
Cha nhà nóng nảy,
rối trí thất thường.

.

Nó đứng lặng im.

.

Anh em xa lánh.
Hai chú sinh đôi
mở cửa đuổi thẳng.

Anh tư mệt mỏi,
chẳng buồn ngó sang.

.

Người ta lại bảo:

.

“Nó là nghịch tử!”
“Nó gây tai họa!”

.

Nó không cãi lại.
Không hờn trách ai.

.

Chỉ đứng nép góc,
vừa buồn vừa tủi:

.

“Ngày xưa… con chỉ
được gọi khi cần…”

.

“Nhớ hồi dưới quê…”

.

Có người đi ngang,
khẽ nhìn rồi nói:

.

“Đừng trách riêng nó.
Có khi lỗi chính
là cách dùng sai.”

.

“Ở trong trời đất,
điều gì cũng vậy,
đúng nơi đúng lúc
sẽ thành ích lợi.”

.

“Dùng sai quy luật,
quá đà cực đoan,
thì điều tốt đẹp
cũng hóa tai ương.”

.

Cha nhà lặng thinh.

.

Đêm ngồi suy nghĩ,
nhớ nếp sống cũ,
nhớ bữa cơm quê,
nhớ thời hòa hợp.

.

Từ đó ông học
sống chậm lại hơn.

.

Không còn cực đoan.
Không còn vội vã.

.

Biết dùng đúng lúc,
biết dừng đúng nơi.

.

Và đứa “nghịch tử”
năm nào oan ức,
cuối cùng cũng được
nhìn lại công tâm.

.

Muốn nhà yên ấm,
đừng tìm lỗi mãi.

Hiểu đúng từng người,
yêu thương vui sống.